काठमाडौं । देशभर तीजको रमझम छ । शिवमन्दिरहरुमा बिहानैदेखि दर्शनार्थीको घुइँचो छ । काठमाडौंको पशुपतिनाथ मन्दिर दर्शन गर्नेहरुको बिहानैदेखि घुइँचो लागेको छ । दर्शनार्थीहरुका लागि मूल मन्दिरका चार ढोका आज बिहान ३ बजेदेखि खुला गरिएको छ ।

दर्शनार्थीहरु बिहानैदेखि लामबद्ध भएर पशुपति मन्दिरमा पूजा गरी नाचगान गरिरहेका छन् । पशुपति क्षेत्र विकास कोषले डेढ घण्टाभित्र दर्शन गरेर फर्किसक्नेगरी व्यवस्था मिलाएको छ ।

पशुपति क्षेत्रको बाहिरी भागबाट पशुपतिनाथ मन्दिर छिर्ने चार वटा लाइन र भित्र छिरिसकेपछि आठवटा लाइनको व्यवस्था गरी दर्शन गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ ।

पशुपतिनाथको मन्दिरमा गरिने श्रीयन्त्र पूजाको समयमा समेत जाली राखी बाहिरबाटै दर्शन गर्नसक्ने गरी व्यवस्था मिलाइएको छ ।

सुरक्षालाई मध्यनजर गरी बहुमूल्य गरगहना लगाएर र बालबालिकालाई साथमा लिएर पशुपतिनाथ दर्शनमा नआउन पशुपति क्षेत्र विकास कोषले भक्तजनमा अनुरोध गरेको छ ।

यसैबीच दर्शनार्थीको सुरक्षाका लागि सशस्त्र प्रहरीका ७ सय जनशक्ति परिचालन गरिएको छ ।

काठमाडौं । प्रत्येक वर्ष श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने रक्षाबन्धन, जनै पूर्णिमा (ऋषि तर्पणी) पर्व आज देशभर नव यज्ञोपवीत एवम् रक्षाबन्धन धारण गरेर मनाइँदै छ ।

पूर्णिमाका दिन बिहानैदेखि वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले नदी, ताल, तलाउ, पोखरीमा गई स्नान गरेर गुरु पुरोहितबाट रक्षासूत्र बाँध्छन् । तागाधारीले गुरु पुरोहितले विधिपूर्वक मन्त्रिएको यज्ञोपवीत एवम् डोरो (रक्षासूत्र) धारण गरेमा नकारात्मक तत्वबाट सुरक्षा प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ ।

आजकै दिन ब्राह्मण, क्षत्री र वैश्य गरी तीन वर्णका तागाधारीले आफ्नो जनै (यज्ञोपवीत) फेर्नुपर्ने विधान शास्त्रमा उल्लेख छ । यसका लागि श्रावण शुक्ल चतुर्दशीदेखि कपाल मुण्डन गरी एक छाकमात्र खाएर चोखोनीतो गरी बसिन्छ । यसरी व्रत बसेका तागाधारीले पूर्णिमाका दिन बिहानै पोखरी, ताल, तलाउ, नदी र कुण्डमा गई गाईको गोबर, खरानी, दत्तिउन, र सप्तमृत्तिका लगाएर स्नान गर्दछन् । यसलाई श्रावणी स्नान पनि भनिन्छ ।

स्नानपछि जौ तिल र कुशद्वारा ऋषिहरुलाई तर्पण गरी वैदिक रुद्राभिषेक पद्धतिबाट मन्त्रिएको नयाँ जनै ९यज्ञोपवीत० फेरिन्छ । अरुन्धती सहित कश्यप, अत्रि, भारद्वाज, विश्वामित्र, गौतम, जमदग्नि, वशिष्ठ र अगस्त्य गरी आठ ऋषिलाई पूजा एवम् तर्पण गर्ने भएकाले आजको दिनलाई ऋषितर्पणी पनि भन्ने गरिएको हो ।

नेपालको तराईक्षेत्रमा भने आजकै दिन दिदी बहिनीले दाजुभाइलाई राखी बाँधेर मनाइन्छ । यसबाट दिदी बहिनी र दाजुभाइकाबीचमा प्रेमसम्बन्ध बढ्छ भन्ने सामाजिक मान्यता छ । अहिले यो परम्परा पहाडी क्षेत्रमा बढ्न थालेको छ ।

काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यका अहिले गुँला पर्वले गुल्जार छ । काठमाडौं उपत्यकाका बौद्ध धर्मावलम्बीले एक महिनासम्म यो पर्व मनाउँछन् ।

प्रत्येक वर्ष साउन शुक्ल प्रतिपदादेखि एक महिनासम्म सञ्चालन हुने उक्त मेला भर्न काठमाडौं तथा आसपासका क्षेत्रबाट सर्वसाधारण आउने गर्छन् ।

गत साता सुरु भएको यो पर्वमा वर्षभर दिवंगत भएकाको सुखावति भुवन (वैकुण्ठ)मा बास परोस् भन्ने कामना गर्दै उनीहरुका आफन्तले एक महिनासम्म आफ्नो घर नजिकै रहेका बौद्ध विहार तथा चैत्यको परिक्रमा गर्ने प्रचलन छ ।

गुँला धर्म नेपाल मण्डलमा मनाइने प्राचीन पर्व मानिन्छ भने यसलाई विशुद्ध नेवा: पर्व मानिन्छ। नेपालभाषामा गुँ को अर्थ नौ, हुने भएकोले प्राय: मानिसहरु गुँला नवौं महिना हो भनेर झुक्किने गर्दछन् ।

यस पर्वलाई गुँला किन भनियो भन्ने बारेमा धेरै मतभेद तथा अख्यानहरु रहेको पाइन्छ । विभिन्न इतिहासकारका अनुसार गुँ भनेको नेपालभाषामा डाँडा हो, र ला भनेको महिना हो । यस समयमा भारी वर्षाका कारण बाढी, पहिरो आउने भएकोले त्यसो नहोस् भनी प्रकृतिको पूजा गरिने भएकोले गुँला भनिएको बताउँछन् ।

यसै कुरामा संस्कृतविदहरुका अनुसार श्री स्वयम्भू महाचैत्यको सेवा गर्ने प्रचलन आदिकाल देखि नै चल्दै आएकोले यस्तो तर्क नमिल्ने बताउँछन् ।

यस अवधिमा स्वयम्भू महाचैत्यमा एक महिनासम्म मेला पनि लाग्ने गर्छ । भक्तजनले स्वयम्भू महाचैत्यको दर्शन परिक्रमापछि शोभाभगवतीसँगैका विजयश्वरीको दर्शन गरी केलटोलस्थितको सेतो मत्स्येन्द्रनाथको दर्शन गर्ने परम्परा छ ।

फोटो -राजबहादुर शाही

काठमाडौं । असारको अन्तिममा देशका अधिकांश स्थानको आकार बादलले डम्म ढाकेको छ । काठमाडौंको पूर्वी क्षेत्रमा पनि बादलले ढाकेको छ ।

पश्चिम क्षेत्रमा रहेको विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत स्वयम्भू भने बिहान खुलेको छ । स्वयम्भूनाथबाट त काठमाडौंको सौन्दर्य अझ खुलेको देखिएको छ ।

बिहानैदेखि आकाश खुलेकाले काठमाडौंको पर्यावरण लोभलाग्दो छ । कुहिरो हटेको छ ।

काठमाडौं मात्र नभई उपत्यकाकै धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक महत्वको परिचायक स्वयम्भू बौद्धमार्गीको आस्थाको केन्द्रमात्रै होइन, यहाँ सबै धर्मावलम्बीको उत्तिकै घुइँचो लाग्छ ।

अझ काठमाडौं घुम्न आउने आन्तरिक एवम् बाह्य पर्यटकहरूको स्वयम्भू नघुमी घुमफिर तथा देशाटन पूर्ण हुँदैन ।

स्वयम्भू बौद्ध स्तूपलाई महाचैत्य पनि भनिन्छ । उपत्यकामा पानी भरिएको बेलामा यहाँ बिपस्वी बुद्ध आएर तीनपल्ट वरिपरीको पहाडमा घुमेर नागार्जुनको टुप्पोमा बसि तपस्या गरेका थिए ‘त्यसपछि बैशाख पूर्णिमाको दिन कमलको बीउ दक्षिण फर्कि ‘मन्त्र गरी दहमा रोपेका थिए ।

अर्को सालको बैशाख पूर्णिमाको दिन कमलको फूल उम्रेको जसमा पञ्चरश्मि सहित स्वयम्भु महाचैत्यको उत्पति भएको मानिन्छ ।

संस्कृतबाट स्वयम्भूको अर्थ स्वयम् उत्पत्ति भएको भूमि भन्ने बुझिन्छ । काठमाडौँ उपत्यकाको स्थापना र नेपालको ईतिहासमा पनि यसको ठूलो भूमिका रहेको छ । भगवान मन्जुश्रीले पनि काठमाडौँको स्थापना गर्नुअघि यो भूमिमा बसेर तपस्या गर्नुभएको उल्लेखित पुरानो ग्रन्थहरूमा पाईन्छ ।

नेवारीबाट स्येँको अर्थ स्वयं, गुँको अर्थ वनबाट स्येँगु र यसै शब्दलाई पछि स्वयम्भू भनि आएको हो ।

काठमाडौं । मुगु जिल्लाको रारा ताल पर्यटकका लागि विश्वप्रसिद्ध छ । यो नेपालको सबैभन्दा ठूलो ताल पनि हो ।

रारा तालको भ्रमण गर्ने अहिले उपयुक्त समय हो । सेप्टेम्बर–अक्टोबर र अप्रिल–मे मा यहाँ सबैभन्दा बढी पर्यटक पुग्ने गर्दछन् । अहिले त झन् रारामा पानी परिरहेको छ । यसले यहाँको दृश्य अझ सुन्दर देखिएको छ ।

डिसेम्बरदेखि मार्चसम्म भने यहाँको तापमान निकै तल झर्ने गर्दछ । एक मिटरसम्म हिउँ नै पर्ने गरेको छ ।

बर्खा याममा भने ८० मिलिमिटरसम्म पानी पर्ने गरेको छ । सामान्यतया तालको सतहको तापमान ७.५ देखि ७.६ डिग्री सेल्सियससम्म हुने गरेको छ ।

यो ताल समुद्र सतहदेखि २,९७२ मिटर उचाईमा छ । मुगुको गमगढीबाट परिश्चमतर्फ करिब ३ घण्टाको पैदल यात्रा गरेपछि राराताल पुगिन्छ । १० दशमलव ८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको रारा तालको अधिकतम लम्वाई ५ किलोमिटर र अधिकतम चौडाई ३.२ किलोमिटर छ । यो ताल १ सय ६७ मिटर गहिरो छ ।

प्रकृतिको उपहारको रूपमा श्रृजित राराताललाई रारा राष्ट्रिय निकुञ्जको मनोरम हरियाली यसमा पाइने कस्तुरी, रतुवा जस्ता जन्तुहरूका साथै नेपालको राष्ट्रिय चरा डाँफे र अन्य चरा चुरुङ्गीहरूले समेत थप शोभा पुर्‍याएका छन् ।

दिनभरीमा आफ्नो रुप फेरिरहने रारा ताल जेष्ठदेखि आश्विन महिनासम्म विभिन्न फुलहरूले सजिएर स्वर्गकी अप्सरा जस्तै देखिन्छ ।

फोटो- कृष्णा पौडेल/अनुप शर्मा

काठमाडौं । वायु प्रदूषणका कारण केही दिनअघिसम्म धुम्म बनेका पर्यटकीय क्षेत्र अहिले खुलेका छन् । हिमालदेखि तराईसम्मकै पर्यटकीय स्थल अहिले मनमोहक देखिन्छन् ।

सरकारले वार्षिक १८ लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य राखेको छ । यसका लागि पर्यटकीय क्षेत्रको प्रचारप्रसार गर्नुपर्ने हुन्छ । अहिले पर्यटकीय गन्तव्यहरुका राम्रोसँग प्रचार हुन सकेको छैन ।

त्यसो त पछिल्ला दिनमा आन्तरिक पर्यटकहरुको चहलपहल बढेको छ । यसले पर्यटकीय गतिविधिमा भने केही सहज बनाएको छ ।

नेपालका कयौं पर्यटकीय स्थलहरु छन् । नेपालका जस्ता पर्यटकीय स्थल विश्वका अन्य ठाउँमा सायदै पाइन्छन् । राससले खिचेका केही पर्यटकीय स्थलका तस्बिर तपाईंका लागि ।

हिमाली जिल्ला मनाङको मनाङ ङिस्याङ गाउँपालिका–५ भ्राकास्थित अन्नपूर्ण हिमशृङखलाको पृष्ठभूमिमा चामे–खाङसार सडकखण्ड । सडक निर्माणसँगै स्थानीय तथा पर्यटकलाई आवतजावतमा सहज भएको छ ।

काठमाडौं । देशमा राजनीतिक चलखेल जारी छ । गणतन्त्रवादी र राजतन्त्रवादीहरु वाक युद्धमा छन् । कोही अहिलेको गणतान्त्रिक व्यवस्थाको चर्को आलोचना गरिरहेका छन् भने कोही राजतन्त्रलाई तथानाम गालीगलौल गरिरहेका छन् ।

आम जनतालाई कुन व्यवस्था कस्तो, किन र केका लागि खासै वास्ता देखिँदैन । आफ्ना दैनिकीमा उनीहरु व्यस्त छन् ।

शान्त र सुन्दर नेपालको प्रकृतिलाई पनि राजनीतिक वाकयुद्धको वास्ता छैन । प्रकृति आफ्नै ढंगले चलेको छ ।

फोटो : रासस

नेपालको प्राकृतिक सुन्दरता विश्वकै लोभलाग्दो छ । दिउँद होस् या बर्खा, जुनसुकै मौसममा पनि नेपालको प्राकृतिक सुन्दरताले नलोभ्याउने को होला र ?

अहिले मध्यवर्षात्को समयमा पनि यस्तै सुन्दर दृश्य देख्न सकिन्छ । कास्की र पर्वत जिल्ला जोड्ने राजमार्गमा देखिने दृश्यले धेरैको ध्यान खिच्ने गरेको छ ।

सडक यात्राबाटै देखिने सुन्दर र मनमोहक छाँगा, खोलालगायतले पर्यटकहरु आनन्दित हुने गरेका छन् ।

तस्बिर : सचिन्द्र श्रेष्ठ

भीडभाड, भागदौड अनि व्यस्त जिन्दगी, यो काठमाडौंको दिनचर्याको छोटो परिभाषा हो आरामका लागि फुर्सद निकाल्ने कुरा राजधानीवासीका लागि दुर्लभ छ । जहिल्यै र जताततै कामै कामको चाप । त्यसैले होला एक शहरीयाले अर्कोलाई चिन्दैन र वास्ता गर्दैन । तर यही व्यस्त शहरमा समय निकाल्ने हो भने मस्त हुन सकिन्छ ।

साँझपख कौसीमा टहलिने मात्र हो भने पनि गोधुली साँझको भरपुर मज्जा टाढा गइरहनु पर्दैन । भरियाको दिनभरको थकान मेटाउने बेला, सबै पेशा व्यवसायीको विश्राम लिने बेला, बालबालिकाहरु खेल्दै र रमाउँदै गल्लीहरूमा हसिलो अनुहार देखिने बेला, मठमन्दिरमा आरती, पूजापाठ र दियोको उज्यालो र गोधुली साँझको मज्जा भरपुर लिन सकिन्छ ।

यो बेला केही समय निकालेर टहलिने हो भने छुट्टै आनन्द हुन्छ । जब दिन ढल्दै जान्छ, राजधानीको आकाश पनि रंगीन बन्छन् । नीलो आकाशमा रातो अनि पहेँलो रङ भरिन्छ । चराचुरुङ्गीका मधुर आवाज पनि कहीँकतै सुन्न सकिन्छ, सडक छेउका बस्तीबाहेक । हिजोआज सूर्यास्तसँगै राजधानीका गोधुली साँझ रंगीन देखिन्छन् । दिउँसोको उज्यालो त सबैले हेर्छन् तर साँझको गोधुली उज्यालोमा पनि काठमाडौं उपत्यका त्यत्तिकै सुन्दर र रोचक छ ।

तस्बिरः न्युज एजेन्सी नेपाल

काठमाडौं ।काठमाडौं उपत्यका सडक पेटीहरुमा कोरिएका बिभिन्न आकृतिले वर्तमान समय बोकेको पाउँछौ । शहर र सडक सौन्दर्यको अभिन्न बनेका यी भित्ताहरु कलात्मक मात्र छैनन् अर्थपूर्ण पनि छन् ।

झट्ट हेर्दा अनौठा देखिने यी चित्रहरु सामाजिक सचेतनाका संदेश प्रवाह गर्नको लागि कोरिएका हुन् ।

यसै विषयमा न्यूज एजेन्सी नेपालका फोटो पत्रकारहरुले काठमाडौं उपत्यकाका सडकका भित्ताहरु कोरिएका कलात्मक चित्रहरुको तस्वीर लिएका छन् ।

भित्तामा कोरिएका चित्रहरु सत्या मिडिया र आर्टुडियो लगायतका संस्थामा आबद्ध कलाकारहरुले बनाएका हुन् । सामाजिक राजनीतिक व्यङ्ग्यदेखि कोरोना माहामारीको जनचेतना जगाउनेसम्मका चित्रहरु आजको फोटो फिचरमा ।