काठमाडौं । नेपाली भूमि कालापानीका विषयमा भारतले वार्ता गर्न आनाकानी गरेको खुलेको छ । भारतले नै यसविषयमा छलफल कहिले हुन्छ भनेर टुंगो नलागेको स्पष्ट पारेको छ । नेपाली पक्षले नियमित रुपमा वार्ताका लागि ताकेता गर्दा पनि भारतले यसविषयमा आनाकानी गर्दै आएको छ । भारतले केही समय अगाडि जारी गरेको राजनीतिक नक्सामा नेपालको कालापानी, लिम्पियाधुरा र लिपुलेक आफ्नो भूभागमा समेटेपछि कडा आपत्ति जनाउँदै आएको छ । यद्यपी यस विषयमा भारतको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले मात्र अहिलेसम्म जवाफ दिएका छन् ।
योभन्दा माथिल्ला अधिकारीले यस विषयमा अहिलेसम्म मुख खोलेका छैनन् । भारत सरकारले नेपाल–भारत सीमा विवादसम्बन्धी बैठक कहिले हुन्छ भन्न नसकिने बताएको छ । भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रविश कुमारले नियमित पत्रकार सम्मेलनमा वार्ताको विषयमा आपूmले केही बताउन नसक्ने जानकारी गराए । यद्यपि उनले सीमाका विषयमा नेपाल र भारतबीच कुटनीतिक संयन्त्रमार्फत नै कुरा हुने भने बताए । नेपालले एक महिनाअघि नै परराष्ट्र मन्त्रालयका सचिवस्तरीय वार्ताका लागि गरेको प्रस्तावबारे पत्रकारले राखेको जिज्ञासामा उनले यस्तो प्रतिक्रिया जनाएका हुन ।
यसअघि पनि विदेश मन्त्रालयले भारतले पछिल्लो पटक जारी गरेको नक्सामा सीमा हेरफेर नगरिएको दाबी गरेको थियो । उसले आफ्नो सार्वभौम भूमिमात्र समावेश गरेको उल्लेख गर्दै आएको छ । भारतले कात्तिक १६ मा जारी गरेको नयाँ नक्सामा कालापानी क्षेत्र आफ्नो क्षेत्रमा देखाएपछि नेपालमा विरोध हुँदै आएको छ । त्यसपछि नेपालले कूटनैतिक नोट पठाउँदै सचिव स्तरीय वार्ताको प्रस्ताव गरेको थियो । तर, त्यसमा भारतले कुनै प्रतिक्रिया जनाएको छैन । यता, नेपालले भने सत्य कुरालाई टेकेर भारत अगाडि बढे राम्रो हुने प्रतिक्रिया दिएको छ ।
सरकारका प्रवक्ता एंव सूचना तथा सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाले सत्यलाई स्वीकार गर्दै अगाडि बढेमा भारतलाई फाइदा हुने बताए । भारतसँगको सीमा विवादको प्रश्न कालापानी र लिपुलेकको नभई लिम्पियाधुराको रहेको उल्लेख गर्दै उनले सत्यलाई स्वीकार गर्ने विषयमा भारतले अवश्य सोच्नेमा आपूm विश्वस्त रहेको बताए । उनले नेपालले पहिलोपटक ’डिप्लोमेटिक नोट’ दर्ज गरेको स्मरण गर्दै यसलाई पहिलो स्टेप मान्नुपर्ने बताए । ‘यो जुन नक्सा सार्वजनिक भएको छ त्यो आज भएको होइन’ उनले भने, ‘यो विषय आजको विषय होइन ।
पुरानो विषय भएकोले लामो प्रक्रियामा समाधान गर्न तथ्य र सत्यका आधारमा कन्भिन्स गर्ने हो । इतिहासमा पहिलोपटक सरकारले यो काम गरेको छ’, उनले भने । मन्त्री बाँस्कोटाले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले यस विषयमा थप छलफल गर्न विशेष दूत पठाउन सक्ने पनि जानकारी गराए । यद्यपी नेकपाका वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाललाई पठाउन खोजेको विषयमा भने आपूmलाई जानकारी नभएको दाबी गरे । उनले आफूले पनि सञ्चार माध्यमबाट विशेष दूत पठाउन लागेको विषय थाहा पाएको बताए ।
‘विशेष दूत पठाउने कुरा मैले पनि मिडियाबाटै थाहा पाएँ । मिडियामा चर्चा भयो र त्यहीँ सेलायो । सरकारले दूत पठाउन सक्छ तर हामीले जानकारी पनि गराउन खोजेको हो’, मन्त्री बाँस्काटाले भने । उनले कसैले स्ट्याटस लेखेको भरमा त्यसको पछि नपर्न आग्रह समेत गरे । ‘कसैले स्ट्याटस लेख्यो भन्दैमा त्यसका पछाडि कुद्ने होइन । भोलिका दिनमा त्यो हुन सक्छ पिएमले गर्नुहुन्छ आज भएको होइन’ उनले अगाडि भने ‘हामीले माधव नेपाल, झलनाथ खनाल भनेर कित्ताकाट गर्दैनौँ ।’ सौर्य दैनिकबाट
