काठमाडौं। टुँडिखेलको मध्य भागमा रहेको खरीको रूखलाई पुनः कायम गरी ऐतिहासिक महत्वलाई ब्युताउँने प्रयासस्वरूप खरीको बोट रोपिएको छ । अभियन्ताहरूले टुँडिखेलको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्वलाई कायम गर्न ‘अतिक्रमणमुक्त टुँडिखेल’ अभियानअन्तर्गत दोस्रो साताको शनिबार खरीको बोट रोपेर यस्तो प्रयास सुरु गरेका हुन् । टुँडिखेलको मध्य भागमा रहेको खरीको विशाल रूखसहितको ऐतिहासिक चौतारामा बसेर विभिन्न ऐतिहासिक निर्णय भएको इतिहास छ ।
खरिबोटमा बसेर १४ पुस १९८१ मा राणा प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर जंगबहादुर राणाले नेपाल अधिराज्यबाट दासत्व मोचनको घोषणा गरेका थिए भने विभिन्न समयमा महत्वपूर्ण राजनीतिक परिवर्तनको खरिबोटबाट नै गरिएको इतिहास रहेको छ । अकुपाइ टुँडिखेलका संयोजक विजय श्रेष्ठसहितका अभियन्ताहरूले टुँडिखेलमा खरीको बोट रोपेका हुन् । उनीहरूले बोटको संरक्षण गर्नु सबैको दायित्व भएको बताएका थिए । कार्यक्रममा पुराना पुस्ताका व्यक्तिहरूले विरुवा रोपेका थिए भने पछिल्लो पुस्ताका अभियन्ताले पानी हालेर खरीको रूख ब्युँताउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए ।
कार्यक्रममा वनस्पतिविद् तीर्थबहादुर श्रेष्ठले काठमाडौंमा अक्सिजनका लागि टुँडिखेलजस्ता खुला ठाउँ आवश्यक रहेको औंल्याएका थिए । राणा शासनको अन्त्यपछि समेत भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूको नेपाल भ्रमण तथा २०१७ सालमा बेलायती महारानी एलिजावेथको नेपाल भ्रमणका क्रममा खरिबोटको चौतारामा स्वागत गरिएको इतिहासकारहरू बताँउछन् ।
तर, पञ्चायतकालमा राजा महेन्द्रले खरिबोटसहितको चौतारा भत्काउन लगाएसँगै खरिबोट मासिन पुगेको थियो । खरिबोटको सांस्कृतिक महत्वसमेत रहेको छ । काठमाडौंका नेवार समुदायले सो रूखलाई ‘गुरुमापा’को नामबाट पूजा गर्दै आएका थिए । सो रूख मासिएसँगै अर्को खरीको रूखलाई पूजा गरिँदै आएको छ । राजधानी दैनिकबाट
