काठमाडाैँ । त्ययुगमा चैत्र शुक्ल प्रतिपदादेखि ब्रह्माजीले समय गणना प्रारम्भ गर्नुभएको स्मरणमा बिहीवार ज्योतिष दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइएको छ।
ब्रह्मपुराणमा उल्लेख भएअनुसार सोही दिनलाई कालगणनाको प्रारम्भ मानिँदै नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समिति लगायत ज्योतिषसम्बद्ध विभिन्न संस्थाहरूको आयोजनामा दिवस मनाइएको हो।
काठमाडौँमा आयोजित कार्यक्रममा नेपाल ज्योतिष परिषद्का अध्यक्ष केशवप्रसाद धितालले पञ्चाङ्ग निर्माण भए पनि यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन अझै चुनौतीपूर्ण रहेको बताए । उनले पञ्चाङ्ग केवल प्रकाशनमा सीमित नभई यसको व्यवहारिक प्रयोग सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिए। यसका लागि परिषद्ले देशव्यापी रूपमा पहल गरिरहेको उनको भनाइ थियो।
अध्यक्ष धितालले पञ्चाङ्गसम्बन्धी देखिने विवादहरूले यसको कार्यान्वयनमा समस्या सिर्जना गर्ने भएकाले यस्ता विषयहरूको समाधानतर्फ विद्वत वर्गको ध्यान जान आवश्यक रहेको उल्लेख गरे । उनले पञ्चाङ्गलाई एकरूपता र संस्थागत सुदृढीकरणमार्फत व्यवहारमा लागू गर्न सकिए मात्र यसको उद्देश्य पूरा हुने धारणा राखे ।
उनले भने, “पञ्चाङ्ग निर्माण त भयो तर कार्यान्वयनमा समस्या देखिएको कुरा उठिरहेको छ। यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि हामी निरन्तर प्रयासरत छौँ। पञ्चाङ्ग प्रकाशन मात्र होइन, यसको व्यवहारिक प्रयोग पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हो। त्यसैले हामी गाउँ–गाउँसम्म पुगेर सचेतना फैलाइरहेका छौँ। पञ्चाङ्गमै विवाद रहिरह्यो भने कार्यान्वयन कठिन हुन्छ, त्यसैले यस्ता विवाद समाधानमा सबै विद्वानको ध्यान जान आवश्यक छ।”
कार्यक्रममा ज्योतिष क्षेत्रको संस्थागत सुदृढीकरण र पञ्चाङ्गको एकरूपता तथा प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक रहेकोमा सहभागीहरूले जोड दिएका थिए।
